Caddebostan, Kadıköy’de Boyun Kaynaklı Baş Ağrısı İçin Fizyoterapi
Prof. Dr. Defne Kaya Utlu, Caddebostan’daki Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Özel Sağlık Meslek Hizmet Biriminde boyun kaynaklı olduğu düşünülen baş ağrılarına yönelik kişiye özel değerlendirme ve fizyoterapi programları uygulamaktadır. Değerlendirmede baş ağrısının özellikleri, boyun hareketleri, kasların dayanıklılığı, postür, günlük yaşam alışkanlıkları ve eşlik eden belirtiler birlikte ele alınır.
Boyun Kaynaklı (Servikojenik) Baş Ağrısı Nedir?
Boyun kaynaklı baş ağrısı, tıbbi adıyla servikojenik baş ağrısı, boyun omurları, eklemleri, kasları veya çevresindeki yapılardan kaynaklanan ikincil bir baş ağrısı türüdür. Ağrı çoğunlukla boyun veya başın arka bölümünden başlayarak başın yanına, şakak bölgesine, alına ya da göz çevresine yayılabilir.
Bununla birlikte baş ağrısına boyun ağrısının eşlik etmesi, tek başına ağrının boyundan kaynaklandığını göstermez. Migren, gerilim tipi baş ağrısı ve diğer baş ağrısı türleriyle benzer özellikler görülebileceğinden ayırıcı değerlendirme önemlidir. Uluslararası baş ağrısı sınıflandırmasında da boyun hareketlerinin kısıtlanması ve bazı boyun hareketlerinin baş ağrısını artırması neden-sonuç ilişkisini destekleyen özellikler arasında ele alınmaktadır.
Boyun Kaynaklı (Servikojenik) Baş Ağrısında Hangi Belirtiler Görülebilir?
Boyun kaynaklı baş ağrısında aşağıdaki özelliklerden bazıları görülebilir:
- Boyundan veya başın arkasından başlayarak öne doğru yayılan ağrı
- Genellikle bir tarafta daha belirgin olan baş ağrısı
- Boyun hareketlerinde kısıtlılık veya tutukluk
- Uzun süreli masa başı çalışma ve belirli duruşlarla artan yakınmalar
- Boyun hareketleriyle veya boyun çevresindeki bazı bölgelere basınçla tetiklenen ağrı
- Omuz, kürek kemiği çevresi veya kola eşlik eden ağrı
- Baş ağrısıyla birlikte boyun kaslarında gerginlik ve hareket güçlüğü
Belirtiler kişiden kişiye değişebileceği için yalnızca bu özelliklere bakılarak tanı konulamaz.
Fizyoterapi Değerlendirmesinde Neler İncelenir?
Değerlendirmede baş ağrısının başlangıcı, süresi, sıklığı, şiddeti, yayılımı ve artıran ya da azaltan etkenler sorgulanır. Boyun ve sırt hareketliliği, üst boyun bölgesinin hareket özellikleri, kas gücü ve dayanıklılığı, omuz kuşağı, postür, solunum özellikleri ve günlük çalışma koşulları değerlendirilir. Gerekli durumlarda fizyoterapiye başlamadan önce hekim değerlendirmesi istenir.
Boyun Kaynaklı Baş Ağrısında Fizyoterapi Nasıl Planlanır?
Fizyoterapi programı değerlendirme sonuçlarına göre kişiye özel olarak planlanır. Uygun kişilerde boyun ve sırt bölgesine yönelik eklem hareketliliğini destekleyen manuel terapi uygulamaları, yumuşak doku çalışmaları, klinik egzersiz, derin boyun kaslarına yönelik dayanıklılık çalışmaları, kürek kemiği çevresi kaslarının kuvvetlendirilmesi, postür eğitimi ve günlük yaşam düzenlemeleri kullanılabilir.
Manuel terapi tek başına standart bir çözüm olarak uygulanmaz; elde edilen hareket kazanımının korunabilmesi için egzersiz ve kişinin aktif katılımıyla birlikte planlanır. Araştırmalar manuel terapinin kısa dönemde, boyun egzersizlerinin ise daha uzun dönemde ağrı ve baş ağrısı sıklığının yönetimine katkı sağlayabileceğini göstermektedir; ancak sonuçlar kişiden kişiye değişebilir.
Postür ve Günlük Yaşam Alışkanlıkları Neden Önemlidir?
Uzun süre aynı pozisyonda kalmak, ekranın uygun olmayan konumu, sık telefon kullanımı, yetersiz hareket ve omuz kuşağı kaslarının dayanıklılığındaki azalma bazı kişilerde boyun yakınmalarını artırabilir. Postür eğitiminin amacı kişiyi tek ve katı bir duruşta tutmak değil; gün içinde pozisyon değiştirme, çalışma ortamını düzenleme ve hareket çeşitliliğini artırma becerisi kazandırmaktır.
Hangi Durumlarda Önce Hekim Değerlendirmesi Gerekir?
Ani başlayan ve çok şiddetli baş ağrısı, daha önce yaşanmamış özellikte yeni bir ağrı, ateş, bilinç değişikliği, görme veya konuşma bozukluğu, yüzde ya da uzuvlarda güçsüzlük ve uyuşma, denge kaybı, kafa veya boyun travması sonrasında başlayan ağrı ya da giderek şiddetlenen baş ağrısı bulunması durumunda öncelikle tıbbi değerlendirme gerekir.
Kişiye Özel Değerlendirme ve Randevu
Boyun ağrısıyla birlikte görülen her baş ağrısının nedeni aynı değildir. Baş ağrısının özellikleri, boyun hareketleri ve günlük yaşam koşulları birlikte değerlendirilerek kişiye uygun fizyoterapi programı planlanabilir. Değerlendirme ve randevu için iletişim sayfasını kullanabilir, çevrim içi randevu sisteminden randevu oluşturabilir veya WhatsApp üzerinden bilgi alabilirsiniz.
Boyun Kaynaklı Baş Ağrısında Kişiye Özel Program ve İzlem
Boyun kaynaklı baş ağrısında değerlendirme, yalnızca ağrının baş veya boyundaki yerine bakılarak yapılmaz. Baş ağrısının başlangıcı, süresi, sıklığı, yayılımı, artıran etkenler, boyun hareketliliği, kas dayanıklılığı, omuz kuşağı, postür ve günlük yaşam alışkanlıkları birlikte incelenir. Uygun kişilerde boyun ve sırt bölgesinin hareketliliğini destekleyen manuel terapi, yumuşak doku uygulamaları, derin boyun kaslarına yönelik egzersizler, kürek kemiği çevresi kaslarının kuvvetlendirilmesi ve postür eğitimi kullanılabilir. Manuel terapi, kalıcı ve tek başına yeterli bir çözüm olarak değil, kişinin aktif egzersiz programını destekleyen bir yaklaşım olarak planlanır. Her baş ağrısının boyundan kaynaklanmadığı unutulmamalıdır. Ani ve çok şiddetli başlayan, alışılmıştan farklı özellik taşıyan veya görme, konuşma, denge ya da güç kaybıyla birlikte görülen baş ağrılarında öncelikle tıbbi değerlendirme gerekir.
Tıbbi Bilgilendirme ve Güvenlik Notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı koyma veya kişiye özel tedavi önerisi niteliğinde değildir. Yakınmalarınızın nedeninin belirlenmesi, tıbbi tedavinizin düzenlenmesi ve egzersize uygunluğunuzun değerlendirilmesi için hekiminize danışınız. Yeni başlayan, şiddetlenen veya nörolojik belirtilerin eşlik ettiği yakınmalarda gecikmeden tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Ameliyat sonrası rehabilitasyon, inflamatuvar romatizmal hastalıklar ve tanı konulmuş diğer sağlık sorunlarında fizyoterapi ve egzersiz programı, ilgili hekimin önerileri ve kişisel değerlendirme sonuçları doğrultusunda planlanmalıdır.
