Aynada sırtınızın daha yuvarlak göründüğünü fark ediyor, uzun süre oturduğunuzda sırtınızda yorgunluk hissediyor veya sürekli “dik durmalıyım” diye düşünüyor olabilirsiniz. Ancak sırtın yuvarlak görünmesi herkeste aynı anlama gelmez. Kifoz değerlendirmesinde önemli olan, yalnızca görünüş değil; omurganın yapısı, hareketliliği, yakınmalarınız ve günlük yaşamda neler yapabildiğinizdir.

Kifoz her zaman bir hastalık mıdır?

Omurgamız yandan bakıldığında dümdüz değildir. Sırt bölgesindeki doğal dışa doğru eğrilik “kifoz” olarak adlandırılır. Bu eğriliğin beklenenden fazla olması ise “hiperkifoz” olarak tanımlanır. Günlük kullanımda kifoz veya kamburluk denildiğinde genellikle bu artmış eğrilik kastedilir.

Dolayısıyla amaç, omurganın bütün eğriliklerini ortadan kaldırmak değildir. Öncelikle eğriliğin doğal sınırlar içinde olup olmadığı, esnekliği ve omurların yapısında değişiklik bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Tek başına omuzların öne gelmesi de kifoz tanısı koymak için yeterli değildir.

Duruşla ilişkili kifoz ile yapısal kifoz arasındaki fark nedir?

Duruşla ilişkili kifozda sırtın yuvarlaklığı daha esnektir; kişi pozisyonunu değiştirdiğinde azalabilir. Yapısal kifozda ise omurların şekli veya omurganın yapısı eğriliğe katkıda bulunur. Bu nedenle kişiye yalnızca “dik dur” demek yeterli olmaz.

Ergenlik döneminde görülebilen Scheuermann kifozu, omurlarda kamalaşmanın eşlik edebildiği yapısal bir durumdur. Doğuştan gelişim farklılıkları da kifoza neden olabilir. Bu durumların birbirinden ayrılması, büyüme dönemindeki takip ve tedavi kararları açısından önemlidir.

Yetişkinlerde ve menopoz sonrasında kifoz neden artabilir?

Yetişkinlikte sırtın yuvarlaklaşması yalnızca oturma alışkanlıklarıyla açıklanamaz. Omurgadaki değişiklikler, geçirilmiş yaralanmalar ve osteoporoz gibi durumlar da değerlendirilmelidir. Özellikle menopoz sonrasında belirgin boy kısalması veya yeni başlayan sırt ağrısı varsa kemik sağlığının incelenmesi önem taşır.

Aniden ortaya çıkan bir değişikliği “yaş ilerledikçe olur” diyerek geçiştirmemek gerekir. Omurga kırığı olasılığı bulunan kişilerde, egzersiz ve manuel terapi planından önce hekim değerlendirmesi gerekir.

Kifoz hangi belirtilere neden olabilir?

Bazı kişilerde belirgin bir yakınma bulunmaz. Bazılarında ise sırt ağrısı, tutukluk ve uzun süre aynı pozisyonda kalırken zorlanma görülebilir. İleri eğriliklerde solunumla ilgili güçlükler de gelişebilir.

Bununla birlikte, her sırt ağrısının nedeni kifoz değildir. Ağrının ne zaman başladığı, hangi hareketlerle değiştiği ve başka belirtilerin bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Kifozda Fizyoterapi Uygulamaları

Kifozda fizyoterapi değerlendirmesini nasıl yapıyorum?

İlk görüşmede sizi en çok zorlayan durumu konuşuyoruz. Önceliğiniz görünümünüz, masa başında daha rahat çalışmak, yürürken yorulmamak veya sırt ağrınızı yönetmek olabilir.

Değerlendirmede omurganızın hareketliliğini, eğriliğin pozisyonla değişimini, kas kuvvetini ve dayanıklılığını, omuz kuşağı hareketlerini ve günlük aktivitelerdeki hareket alışkanlıklarınızı inceliyorum. Varsa hekim değerlendirmelerinizi ve görüntüleme raporlarınızı da dikkate alıyorum.

Hedefleri yalnızca bir açı ölçümüne göre belirlemiyorum. Daha rahat hareket edebilmeniz, günlük işlerinizi sürdürebilmeniz ve bedeninizi daha güvenle kullanmanız da takip ettiğimiz sonuçlar arasında yer alıyor.

Kifoz egzersizle düzelir mi?

Yanıt, kifozun nedenine ve yapısına bağlıdır. “Egzersiz hiçbir şeyi değiştirmez” demek de “her kifoz tamamen düzelir” demek de doğru değildir.

Kişiye uygun egzersizler, sırtın daha dik tutulmasını ve duruş kontrolünü geliştirmeye yardımcı olabilir. Bazı kişilerde sırt eğriliğinde de azalma görülebilir. Ancak beklenen değişim; kifozun nedenine, omurganın esnekliğine ve kemik yapısına göre farklılık gösterir. Bu nedenle hedefimiz yalnızca sırtın görünümünü değiştirmek değil, günlük yaşamda daha rahat ve güvenli hareket etmenizi sağlamaktır.

Benim yaklaşımımda egzersiz seçimi; kişinin hareket kapasitesine, kemik sağlığına, yakınmalarına ve hedeflerine göre yapılır. Programı değerlendirme ve takip bulgularına göre düzenlerim.

Kifozda Schroth yaklaşımı

Kifoz değerlendirmesinde uygun bulduğum kişilerde Schroth yaklaşımından da yararlanıyorum. Eğriliğin özelliklerine ve kişinin hareket kapasitesine göre uyarladığım çalışmalarda üç boyutlu postür düzenleme, solunum ve aktif düzeltme üzerinde duruyorum. Hedef, kazanılan hareket ve duruş farkındalığını günlük yaşama taşımaktır. Schroth çalışmalarını gerektiğinde manuel terapi ve diğer kişiye özel egzersizlerle birlikte planlıyorum.

Kifozda manuel terapi uygulanır mı?

Manuel terapiyi, değerlendirmede uygun bulduğum kişilerde fizyoterapi programının bir parçası olarak kullanıyorum. Hangi bölgeye, hangi teknikle ve ne amaçla uygulama yapılacağı kişiye göre değişir.

Manuel terapiyi omurlardaki yapısal değişiklikleri tek başına düzelten bir yöntem olarak sunmuyorum. Uygulama sonrasındaki yanıtı değerlendirerek hareket eğitimi ve kişiye özel egzersizlerle birlikte planlıyorum. Özellikle osteoporoz veya kırık şüphesinde yaklaşımı buna göre değiştiriyor, gerektiğinde hekim değerlendirmesine yönlendiriyorum.

Kifoz korsesi kullanmak gerekir mi?

Her sırt yuvarlaklığında korse gerekmez. Büyümesi devam eden bazı Scheuermann kifozu olgularında uzman değerlendirmesiyle korse önerilebilir. İnternetten alınan duruş destekleri ise bu amaçla kişiye özel planlanan korselerle aynı değildir.

Korse kararı; yaş, büyüme durumu, eğriliğin özellikleri ve takip bulguları dikkate alınarak verilmelidir.

Kifozda tabanlık gerekir mi?

Tabanlık gereksinimi yalnızca kifozun varlığına göre belirlenmez. Değerlendirmede ayakların basış özelliklerini, yürüyüşü ve bacak uzunluk farkı gibi eşlik eden durumları da inceliyorum. Gerektiğinde kişiye özel tabanlığı fizyoterapi programına ekliyorum. Buradaki amaç, belirlenen ihtiyaca göre ayakta durmayı ve yürümeyi desteklemektir; tabanlık tek başına kifozu düzelten bir uygulama değildir.

Ne zaman gecikmeden değerlendirme gerekir?

Sırttaki yuvarlaklığın hızla artması, yeni başlayan şiddetli ağrı veya travma sonrası yakınmalar tıbbi değerlendirme gerektirir. Bacaklarda yeni güç kaybı, belirgin his değişikliği, idrar veya dışkı kontrolünde değişiklik ya da belirgin nefes darlığında acil değerlendirme gerekir.

Caddebostan’da kifoz için fizyoterapi değerlendirmesi

Kadıköy Caddebostan’daki çalışma yerimde kifoz ve duruşla ilişkili hareket sorunlarını bireysel olarak değerlendiriyorum. Bağdat Caddesi çevresi, Erenköy ve Suadiye’den ulaşım ve çalışma yaklaşımım hakkında Bağdat Caddesi çevresinde fizyoterapist sayfamdan bilgi alabilirsiniz.

Görüşmeler randevu ile yapılmaktadır. Randevu ve konum bilgileri için İletişim ve Randevu sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Prof. Dr. Defne Kaya Utlu — Fizyoterapist

Omurga ve kas-iskelet sistemi fizyoterapisi, manuel terapi ve kişiye özel klinik egzersiz alanlarında çalışmaktadır. Mesleki eğitimi, akademik çalışmaları ve yayınları hakkında ayrıntılı bilgiye Hakkımda sayfasından ulaşabilirsiniz.

Bilgilendirme notu

Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Kişiye özel tanı, değerlendirme veya tedavi önerisi yerine geçmez. Kifozda uygulanacak yöntemler; eğriliğin nedeni, kişinin yaşı, kemik sağlığı, eşlik eden hastalıkları ve değerlendirme bulgularına göre değişir. Yazıda belirtilen araştırma sonuçları, her kişide aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.

Egzersiz ve manuel terapi uygulamaları bireysel değerlendirme doğrultusunda planlanmalıdır. Gerektiğinde ilgili hekimin değerlendirmesine başvurulur.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel değerlendirme ve tedavi planının yerini tutmaz.