Bazı sabahlar ne kadar uyumuş olursak olalım yorgun uyanır, bütün gün sırtımız tutuk gezeriz. Bunun sorumlusunun yatağınız olabileceğini hiç düşünmüş müydünüz?
Sağlıklı bir omurga için mutlaka kaliteli ve vücut tipimize uygun yatak seçimi yapılması gerektiğini belirten uzmanlar, doğru yatağın, uyuyan kişinin uyku pozisyonundan bağımsız olarak omurgasını düz bir hat üzerinde hizalaması ve desteklemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Uzmanlara göre, uykuda aldığımız pozisyonlar, yatış şeklimiz de bu hizalamayı ve desteklemeyi değiştiriyor. Bu nedenle yatağın bu değişimlere de uyum sağlaması önemli.
Yalnızca bel ya da sırt ağrısı çekenlerin değil, çekmeyenler için de yatak seçimi çok önemlidir. Bel ağrımız varsa en sert yatağı almalıyız…. Bu düşünce günümüzde oldukça değişmiştir. Bununla birlikte, yalnızca bel ya da sırt ağrısı çekenlerin değil çekmeyenlerin de yatak seçiminin önemli olduğu, omurganın doğru bir şekilde destekleyecek yatağın seçilmesi gerektiği ortak kanı olarak kabul edilmektedir.
Yatak seçimi yaparken bazı noktalara dikkat edilmesi gerekmektedir: Kişisel tercih, beğeni ya da rahatlık mı ön planda olmalı? Yoksa bir mağazada bir yatağa uzanıp iyi hissetmek, o yatağın birkaç yıl boyunca omurgamızı koruyacağı anlamına gelir mi? Nasıl seçmeliyiz yatağımızı? Birkaç ipucu ile bize özel doğru yatağı bulalım:
Yatağın omurganızın şeklini desteklemesi ve koruması gerekir: Çok fark etmeyiz ama uyurken de düzgün postür (duruş) önemlidir. Omurgamızın etrafındaki kas ve bağların biz uyurken gevşemesi ve toparlanması gerekir.
Eğer bir yatak çok sertse ya da çok yumuşaksa omurganızın etrafındaki bu yapılar gevşeyemeyecektir. Yeterli sertlik aranmalıdır ki bu da kişiden kişiye göre değişmektedir. Örneğin: Geniş kalçası olan kişilerin biraz daha yumuşak bir yatak tercih ederek omurgasını aynı hizada tutmaları olası bel ve sırt ağrılarını önleyecektir. Daha dar kalçaya sahip kişilerin daha sert bir yatak seçmeleri önerilebilir.
Emin değilseniz, “orta-sert” yatak tercih edin. 300’den fazla bel ağrılı kişi üzerinde yapılan bir çalışmada, kişilerin 90 gün boyunca “orta sert” veya sert” yatak denemeleri istenmiştir. “Orta sert” yatak kullananlarda rahatsızlığın daha az olduğu gösterilmiştir.
İçinde hiç yay olmayan tamamı hafızalı materyaller içeren yataklar, vücudun şeklini alması nedeniyle önerilmemektedir. Hafızalı materyallerle yayların bütünleşik kullanıldığı yataklar tercih edilmelidir.
Test sürüşü güzel bir fikir olabilir: Harika bir uyku çektiyseniz, bir otelde ya da arkadaşınız evinde kalıyorsanız, yatağın marka ve numarasını alabilirsiniz. Bazı şirketler bir yatak satın aldığınızda 30 ila 100 gün arasında kullanıp memnun kalmamanız durumunda geri alabiliyor.
Yeni bir yatak almak uyku kalitenizi artırabilir. Oklahoma State Üniversitesi’nden bir çalışmada, 62 kişiye yeni yatak verilerek 28 gün boyunca takip edilmiştir. Hemen hemen herkesin daha iyi ve kaliteli uyuduğu gösterilmiştir. Ucuz yatakların pahalı yataklara göre daha fazla bel ağrısı oluşturduğu da çalışmada belirtilmiştir. Çalışmaya katılanların eski yataklarını kullanma süreleri ortalama 9,5 yılmış. Bu süre, bir yatağın ömrü olarak çalışmada vurgulanmıştır. 9 ya da 10 yıldır bir yatağı kullanıyorsanız, o yatağı değiştirme vakti gelmiş demektir.
Yastık ve yatış pozisyonları da uyku kalitesi için çok önemlidir. Doğru yatağa sahip olsanız bile, uyku pozisyonunuz, kullandığınız yastıkların baş ve boyun bölgenizi düzgün desteklemesi de sağlıklı ve kaliteli bir uyku için önemlidir.
Bir yatak, uyuyan kişinin uyku pozisyonundan bağımsız olarak omurgasını düz bir hat üzerinde hizalamalı ve desteklemelidir. Uykuda aldığımız pozisyonlar, yatış şeklimiz de bu hizalamayı ve desteklemeyi değiştirmektedir. Yatağın bu değişimlere de uyum sağlaması önemlidir. Sağlıklı bir uyku, hem derin uykuda salgılanan ve hücre yenilenmesini sağlayan hormonların salınımı için hem de dinç ve enerjik uyanmamız için çok önemlidir. Sağlıklı bir omurga için de mutlaka kaliteli ve vücut tipimize uygun yatak seçimi yapmalıyız.”
İlgili
Prof.Dr. Defne Kaya Utlu tarafından yayımlandı
23 Aralık 1976 yılında Cide/Kastamonu’da doğmuştur. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nü 1999’da bitirdi. Aynı yıl, Hacettepe Üniversitesi’nde lisansüstü eğitimine ve araştırma görevlisi olarak Erken Ortopedik Rehabilitasyon Ünitesi’nde çalışmaya başladı. Ekim 2002 yılında “Yüksek Voltaj Kesikli Galvanik Stimulasyon ve Patellar Bantlamanın Patellofemoral Ağrı Sendromu Üzerine Etkisi” konulu tezini tamamlayıp bilim uzmanlığını alarak doktora programına başladı. 2007 yılında, Birleşik Krallık’ın onursal araştırıcısı olarak, Manchester Üniversitesi Center For Rehabilitation Science’da yürütülen “Optimizing Physiotherapy in the Treatment of Patellofemoral Pain Syndrome” konulu üniversite projesinde ve kendi dizaynı olan dizliğin patellofemoral ağrı sendromlu hastaların kas inhibisyonu üzerine etkinliğini araştırdıkları projede 6 ay süresince araştırmacı olarak çalıştı. 2008′de “Patellofemoral Ağrı Sendromunda Kas Kuvveti, Fonksiyonel Endurans, Koordinasyon ve Propriyosepsiyon” konulu tezini bitirerek doktorasını tamamladı. Eylül 2008′de Münih Teknik Üniversitesi “Abteilungund Poliklinik für Sportorthopadiedes Klinikumrechts der Isar der TUM” da rotator kılıf ve medial patellofemoral ligament cerrahisi sonrası fizyoterapi üzerine çalıştı.
Sports Health yayımlanan “The Effect of an Exercise Program in Conjunction With Short-Period Patellar Taping on Pain, Electromyogram Activity, and Muscle Strength in Patellofemoral Pain Syndrome” isimli makalesi 2010 yılında “Avustralya Spor Komisyonu” tarafından okunması gereken 100 makale arasına seçilmiştir.
2010 ve 2012 yıllarında ikişer ay Manchester Üniversitesi Centre for Rehabilitation Science Arthritis Research UK ‘de gözlemci olarak çalıştı.12-16 Ekim 2010 tarihlerinde Antalya’da düzenlenen X. Türk Spor Yaralanmaları, Artroskopi ve Diz Cerrahisi kongresinde “Profesyonel basketbol oyuncularında propriyosepsiyon, kas kuvveti ve serbest atış yüzdesi arasındaki ilişki” başlıklı çalışması ile uzun süredir verilmeyen “en iyi sözel sunum & genç araştırmacı destek ödülü”nü almıştır. 2009 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Spor Hekimliği’nde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başlamıştır. Dr. Kaya Utlu, 2013 yılında Doçent, 2018 yılında Profesör unvanını almıştır. 30’u SCI’da taranan dergilerde yayımlanan çok sayıda uluslararası ve ulusal yayını vardır. 2017 yılında Erasmus kapsamında Manchester Metropolitan Üniversitesi ve Manchester City Futbol Kulübünde (İngiltere), 2019 yılında South-West Üniversitesinde (Bulgaristan) eğitimci olarak bulunmuştur.
OMICS Group International tarafından hazırlanan ve şu an basım aşamasında olan “Proprioception: The Forgotten Sixth Sense” isimli İngilizce kitabın editörü ve yazarlarındandır. Ayrıca Springer Verlag tarafından ikinci edisyonu yayımlanan “Sports Injuries - Prevention, Diagnosis, Treatment and Rehabilitation” isimli İngilizce kitabın yardımcı editörlerinden ve yazarlarındandır. Springer tarafından Mayıs 2018 tarihinde yayımlanan “Proprioception in Orthopaedics, Sports Medicine and Rehabilitation” kitabın baş editörüdür.
Dr.Kaya Utlu, Türkiye Spor Yaralanmaları, Artroskopi ve Diz Cerrahisi Derneği’nin Ortopedik Rehabilitasyon &Spor Hekimliği, Propriyosepsiyon ve Çoklu Merkez Çalışmaalt çalışma gruplarının kurucu üyesidir.
Dr.Kaya Utlu, 2015-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Rehabilitasyon Kurucu Bölüm Başkanı, 2017-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoterapi Rehabilitasyon Kurucu Program Başkanı ve 2015-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Fizyoterapi Rehabilitasyon Uygulama, Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÜSFİZYOTEM) bünyesinde açılan NP Feneryolu Tıp Merkezi içinde yer alan Fizyoterapi Rehabilitasyon Merkezi Kurucu Müdürü olarak çalışmıştır. Dr.Kaya Utlu, Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi bünyesinde 2016-2018 yılları arasında dekan yardımcılığı, 2017-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Girişimsel Olmayan Etik Kurul Üyeliği yapmıştır.
Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Rehabilitasyon Kurucu Bölüm Başkanı olarak 2022 yılına kadar çalışan Dr. Kaya Utlu şu an Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.
İlgi alanları: Patellofemoral ağrı sendromu (ön diz ağrısı), ön çapraz bağ yaralanmaları ve cerrahisi, kıkırdak sorunları ve cerrahisi, menisküs yaralanma ve cerrahisi, omuz rotator kılıf patolojileri ile aşil tendon yaralanma ve cerrahisi sonrası spor ve ortopedik rehabilitasyon teknikleri
Daha fazla yazı görüntüle
