Bel fıtığı tanısı alan birçok kişinin ilk refleksi hareket etmekten kaçınmaktır.
Oysa modern rehabilitasyon yaklaşımında tamamen hareketsiz kalmak önerilmez.
Doğru seçilmiş egzersizler:
- Omurga üzerindeki yükü azaltır
- Kas dengesini yeniden kurar
- Sinir üzerindeki basıyı hafifletebilir
- Ağrının kronikleşmesini önleyebilir
Bu nedenle günümüzde birçok tedavi protokolünde egzersiz ve fizyoterapi bel fıtığı tedavisinin temel bileşenlerinden biridir.
Bel Fıtığında Hangi Egzersizler Yapılabilir?
Fıtık durumunda egzersizlerin amacı omurgayı zorlamak değil, destekleyen kasları aktive etmek ve gergin dokuları rahatlatmaktır.
1. Diz Göğüs Egzersizi
Bu egzersiz bel bölgesindeki kasları gevşetmeye yardımcı olur.
Nasıl yapılır:
- Sırtüstü uzanın
- Bir dizinizi göğsünüze doğru çekin
- 15–20 saniye bekleyin
- Diğer bacakla tekrarlayın
2. Hamstring Esnetme
Arka uyluk kaslarının gerginliği bel üzerine fazla yük bindirebilir.
Nasıl yapılır:
- Bir sandalyede oturun
- Bir bacağınızı düz uzatın
- Gövdenizi hafifçe öne eğin
- Uyluk arkasında gerilme hissedene kadar bekleyin
3. Piriformis Germe
Kalça bölgesindeki piriformis kası siyatik ağrısını artırabilir.
Nasıl yapılır:
- Sırtüstü uzanın
- Bir ayağınızı diğer dizin üzerine koyun
- Alt bacağı göğse doğru çekin
- 20 saniye bekleyin
Boyun Fıtığında Yapılabilecek Egzersizler
Boyun fıtığı genellikle boyun, omuz ve kol ağrısı ile kendini gösterir.
Nazik boyun hareketleri kas spazmını azaltabilir.
Örnek hareketler:
- Çeneyi göğse yaklaştırma
- Başın kontrollü şekilde geriye alınması
- Yan eğilme hareketleri
Bu egzersizlerin yavaş ve ağrısız sınırlar içinde yapılması önemlidir.
Bel Fıtığı Olanlar Hangi Sporları Yapabilir?
Omurgaya aşırı yük bindirmeyen aktiviteler tercih edilmelidir.
Önerilen aktiviteler:
- Yürüyüş
- Yüzme
- Hafif yoga
- Düşük dirençli bisiklet
Bu aktiviteler omurga hareketliliğini artırırken ani yüklenmeleri önler.
Bel Fıtığında Kaçınılması Gereken Hareketler
Bazı aktiviteler sinir üzerindeki baskıyı artırabilir.
Özellikle şu hareketlerden kaçınılmalıdır:
- Ağır kaldırma
- Ani dönme hareketleri
- yüksek darbe içeren sporlar
- ağrıya rağmen egzersize devam etmek
Egzersiz sırasında ağrı belirgin şekilde artıyorsa hareket durdurulmalıdır.
Bel Fıtığında Egzersiz Gerçekten Faydalı mı?
Araştırmalar uygun egzersiz programlarının:
- ağrıyı azaltabileceğini
- fonksiyonel hareket kabiliyetini artırabileceğini
- tekrar eden atakları azaltabileceğini göstermektedir.
Ancak egzersizlerin kişiye özel planlanması çok önemlidir. Çünkü her fıtığın seviyesi ve mekanik özellikleri farklıdır.
Bu nedenle en güvenli yaklaşım, egzersizlerin fizyoterapist veya omurga konusunda deneyimli bir uzman tarafından planlanmasıdır.
Bel Fıtığı Hakkında En Çok Sorulan Sorular
Bel fıtığı olan biri spor yapabilir mi?
Evet. Ancak yüksek darbe içeren sporlar yerine düşük etkili aktiviteler tercih edilmelidir.
Bel fıtığında yürüyüş iyi midir?
Genellikle evet. Yürüyüş omurgayı zorlamadan hareket etmeyi sağlar ve kasları aktive eder.
Bel fıtığında tamamen yatmak gerekir mi?
Hayır. Uzun süreli yatak istirahati artık önerilmemektedir. Kısa süreli dinlenme sonrası kontrollü hareket daha faydalıdır.
Sonuç
Bel fıtığı tanısı aldıktan sonra hareketten tamamen kaçınmak yerine doğru hareketleri öğrenmek daha önemlidir.
Nazik esneme hareketleri, düzenli yürüyüş ve uygun egzersiz programları sayesinde:
- ağrı kontrolü sağlanabilir
- omurga daha iyi desteklenebilir
- günlük yaşam kalitesi artabilir.
Ancak her hasta farklıdır. Bu nedenle egzersiz programı mutlaka bireysel değerlendirme sonrası planlanmalıdır.
İlgili
Prof.Dr. Defne Kaya Utlu tarafından yayımlandı
23 Aralık 1976 yılında Cide/Kastamonu’da doğmuştur. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nü 1999’da bitirdi. Aynı yıl, Hacettepe Üniversitesi’nde lisansüstü eğitimine ve araştırma görevlisi olarak Erken Ortopedik Rehabilitasyon Ünitesi’nde çalışmaya başladı. Ekim 2002 yılında “Yüksek Voltaj Kesikli Galvanik Stimulasyon ve Patellar Bantlamanın Patellofemoral Ağrı Sendromu Üzerine Etkisi” konulu tezini tamamlayıp bilim uzmanlığını alarak doktora programına başladı. 2007 yılında, Birleşik Krallık’ın onursal araştırıcısı olarak, Manchester Üniversitesi Center For Rehabilitation Science’da yürütülen “Optimizing Physiotherapy in the Treatment of Patellofemoral Pain Syndrome” konulu üniversite projesinde ve kendi dizaynı olan dizliğin patellofemoral ağrı sendromlu hastaların kas inhibisyonu üzerine etkinliğini araştırdıkları projede 6 ay süresince araştırmacı olarak çalıştı. 2008′de “Patellofemoral Ağrı Sendromunda Kas Kuvveti, Fonksiyonel Endurans, Koordinasyon ve Propriyosepsiyon” konulu tezini bitirerek doktorasını tamamladı. Eylül 2008′de Münih Teknik Üniversitesi “Abteilungund Poliklinik für Sportorthopadiedes Klinikumrechts der Isar der TUM” da rotator kılıf ve medial patellofemoral ligament cerrahisi sonrası fizyoterapi üzerine çalıştı.
Sports Health yayımlanan “The Effect of an Exercise Program in Conjunction With Short-Period Patellar Taping on Pain, Electromyogram Activity, and Muscle Strength in Patellofemoral Pain Syndrome” isimli makalesi 2010 yılında “Avustralya Spor Komisyonu” tarafından okunması gereken 100 makale arasına seçilmiştir.
2010 ve 2012 yıllarında ikişer ay Manchester Üniversitesi Centre for Rehabilitation Science Arthritis Research UK ‘de gözlemci olarak çalıştı.12-16 Ekim 2010 tarihlerinde Antalya’da düzenlenen X. Türk Spor Yaralanmaları, Artroskopi ve Diz Cerrahisi kongresinde “Profesyonel basketbol oyuncularında propriyosepsiyon, kas kuvveti ve serbest atış yüzdesi arasındaki ilişki” başlıklı çalışması ile uzun süredir verilmeyen “en iyi sözel sunum & genç araştırmacı destek ödülü”nü almıştır. 2009 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Spor Hekimliği’nde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başlamıştır. Dr. Kaya Utlu, 2013 yılında Doçent, 2018 yılında Profesör unvanını almıştır. 30’u SCI’da taranan dergilerde yayımlanan çok sayıda uluslararası ve ulusal yayını vardır. 2017 yılında Erasmus kapsamında Manchester Metropolitan Üniversitesi ve Manchester City Futbol Kulübünde (İngiltere), 2019 yılında South-West Üniversitesinde (Bulgaristan) eğitimci olarak bulunmuştur.
OMICS Group International tarafından hazırlanan ve şu an basım aşamasında olan “Proprioception: The Forgotten Sixth Sense” isimli İngilizce kitabın editörü ve yazarlarındandır. Ayrıca Springer Verlag tarafından ikinci edisyonu yayımlanan “Sports Injuries - Prevention, Diagnosis, Treatment and Rehabilitation” isimli İngilizce kitabın yardımcı editörlerinden ve yazarlarındandır. Springer tarafından Mayıs 2018 tarihinde yayımlanan “Proprioception in Orthopaedics, Sports Medicine and Rehabilitation” kitabın baş editörüdür.
Dr.Kaya Utlu, Türkiye Spor Yaralanmaları, Artroskopi ve Diz Cerrahisi Derneği’nin Ortopedik Rehabilitasyon &Spor Hekimliği, Propriyosepsiyon ve Çoklu Merkez Çalışmaalt çalışma gruplarının kurucu üyesidir.
Dr.Kaya Utlu, 2015-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Rehabilitasyon Kurucu Bölüm Başkanı, 2017-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoterapi Rehabilitasyon Kurucu Program Başkanı ve 2015-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Fizyoterapi Rehabilitasyon Uygulama, Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÜSFİZYOTEM) bünyesinde açılan NP Feneryolu Tıp Merkezi içinde yer alan Fizyoterapi Rehabilitasyon Merkezi Kurucu Müdürü olarak çalışmıştır. Dr.Kaya Utlu, Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi bünyesinde 2016-2018 yılları arasında dekan yardımcılığı, 2017-2020 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi Girişimsel Olmayan Etik Kurul Üyeliği yapmıştır.
Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Rehabilitasyon Kurucu Bölüm Başkanı olarak 2022 yılına kadar çalışan Dr. Kaya Utlu şu an Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.
İlgi alanları: Patellofemoral ağrı sendromu (ön diz ağrısı), ön çapraz bağ yaralanmaları ve cerrahisi, kıkırdak sorunları ve cerrahisi, menisküs yaralanma ve cerrahisi, omuz rotator kılıf patolojileri ile aşil tendon yaralanma ve cerrahisi sonrası spor ve ortopedik rehabilitasyon teknikleri
Daha fazla yazı görüntüle
