“Eskiden rahatça yaptığım işler artık neden zor geliyor?” Menopozda kas ve eklem ağrıları yaşayan bir kadın için sorun yalnızca ağrının kendisi değildir. Merdiven çıkmak, uzun oturmak, omzu yukarı kaldırmak veya yeniden egzersize başlamak da güçleşebilir.
Bu yakınmaların hepsini tek bir nedene bağlamadan değerlendirmek gerekir. İlk görüşmede ağrınızın günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini ve sizin için hangi hareketlerin önemli olduğunu konuşuyorum. Amaç, yaşadığınız güçlüğü anlamak ve uygun bir yol haritası oluşturmaktır.
Menopoz döneminde kas ve eklem ağrısı görülebilir mi?
Evet. NICE menopoz rehberi, menopozla ilişkili belirtiler arasında kas ve eklem ağrılarını da sayar. Ancak bu, yeni başlayan her ağrının menopozdan kaynaklandığı anlamına gelmez. Aynı dönemde omurga, eklem, tendon veya başka sağlık sorunları da bulunabilir. [1]
Bu nedenle ağrının nerede olduğu, ne zaman başladığı, hareketle ve dinlenmeyle ilişkisi önemlidir. “Menopoza girdiniz, normal” demek yerine yakınmanın özelliklerini ve kişinin ihtiyaçlarını birlikte ele almak gerekir.
Fizyoterapi değerlendirmesinde neleri inceliyorum?
Sizi en çok zorlayan hareketlerden başlayarak öykünüzü dinliyorum. Uyku ve yorgunluğu, gün içindeki aktiviteyi, önceki egzersiz deneyiminizi, kullanılan ilaçları ve mevcut hekim değerlendirmelerini gözden geçiriyorum.
Gerektiğinde eklem hareketlerini, kas kuvvetini, dengeyi ve günlük hareket becerilerini değerlendiriyorum. Kemik yoğunluğu ölçümü, geçirilmiş kırık veya düşme öyküsü varsa bunları da planlamada dikkate alıyorum. İlk görüşmede her kişiye aynı test paketini uygulamak yerine başvuru nedeninin gerektirdiği değerlendirmeyi yapıyorum.
Örneğin hedefiniz sabah daha rahat hareket etmek, alışveriş poşetlerini taşımak veya yürüyüşe yeniden başlamak olabilir. Programın başarısını da bu kişisel hedeflerle ilişkilendiriyorum.
Yalnızca egzersiz mi uygulanır?
Hayır. Uygun bulduğum kişilerde manuel terapi ve hareket eğitimini de programda kullanıyorum. Hangi uygulamanın gerekli olduğuna yalnızca “menopoz” sözcüğüne bakarak karar vermiyorum; kas-eklem bulgularını, yakınmaları ve güvenlik değerlendirmesini birlikte ele alıyorum.
Manuel terapiyi menopozu veya hormonal değişiklikleri tedavi eden bir yöntem olarak sunmuyorum. Eşlik eden kas-iskelet sistemi sorununda kullanılabilecek fizyoterapi bileşenlerinden biri olarak değerlendiriyorum. Bu ayrım önemlidir: menopoz rehberinde her kadına manuel terapi önerisi bulunmasıyla, uygun bir kas-eklem sorunu için bireysel uygulama planlanması aynı şey değildir.
Egzersiz programı nasıl oluşturulur?
NICE, menopoz döneminde fiziksel aktiviteyle kas kütlesi ve kuvvetinin korunmasının önemini vurgular. [1] Ben egzersizin türünü, başlangıç yükünü ve ilerleyişini kişinin değerlendirme bulgularına göre düzenliyorum.
Programda ihtiyaç doğrultusunda kuvvet çalışmaları, yürüyüş gibi aerobik aktiviteler, denge, hareketlilik ve günlük yaşam egzersizleri yer alabilir. Genel yetişkin önerilerinde haftada 150–300 dakika orta şiddetli aerobik aktivite ve en az iki gün kas güçlendirme hedefi bulunur; bu hedefler ağrısı, düşük başlangıç kapasitesi veya ek hastalığı bulunan kişiye aynı miktarda egzersizle başlamak anlamına gelmez. [2]
Öncelikle sürdürebileceğiniz başlangıcı belirliyor, takipte programı değiştiriyorum. “Yalnızca yürüyün” veya “her gün aynı videoyu yapın” yerine kişinin gereksinimine uygun seçenekleri birlikte planlıyorum.
Osteopeni veya osteoporoz varsa ne değişir?
Kemik sağlığı ve kırık öyküsü, hareket ve yük seçimini etkiler. NOGG rehberi, kişinin kapasitesine uyarlanmış ağırlık taşıyan aktiviteler ve kas güçlendirmeyi; gerekli kişilerde düşme riski değerlendirmesiyle denge egzersizlerini destekler. [3]
Bu nedenle kemik sağlığıyla ilgili bulguları bilmeden herkese aynı sıçrama, esneme veya cihaz programını önermemek gerekir. Yeni ve açıklanamayan sırt ağrısı, belirgin boy kısalması ya da küçük bir travma sonrası ortaya çıkan ağrıda önce tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Hormon tedavisi ile fizyoterapi birlikte yürütülebilir mi?
Hormon tedavisinin uygunluğunu ve ilaç düzenlemelerini ilgili hekim belirler. Fizyoterapi planını bu tıbbi izlemi ve kişinin sağlık durumunu dikkate alarak oluşturuyorum. Görüşmeye kullandığınız ilaçların listesini ve varsa kemik sağlığına ilişkin değerlendirmeleri getirmeniz yararlı olur.
Hangi yakınmaları yalnızca menopoza bağlamamalısınız?
Yeni eklem şişliği, ateş, belirgin güç kaybı, hızla artan ağrı veya travma sonrası yakınmalar tıbbi değerlendirme gerektirir. Ani göğüs ağrısı ya da belirgin nefes darlığında acil yardım alınmalıdır. Menopoz döneminde olmanız, başka nedenlerin araştırılmasını gereksiz hale getirmez.
Caddebostan’da menopoz dönemine yönelik değerlendirme
Caddebostan, Kadıköy’de kas-eklem yakınmalarını ve egzersiz gereksinimlerini bireysel olarak değerlendiriyorum. Menopoz döneminde egzersiz ve fizyoterapi yaklaşımım hakkında bilgi alabilir, Bağdat Caddesi çevresinden ulaşım bilgilerini inceleyebilirsiniz. Görüşmeler için İletişim ve Randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Prof. Dr. Defne Kaya Utlu — Fizyoterapist (PT, PhD)
Tıbbi Bilgilendirme ve Yasal Uyarı
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; hekim muayenesi, tanı veya kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. Fizyoterapi uygulamaları, kişinin sağlık durumu, ilgili hekim değerlendirmeleri ve fizyoterapi bulguları doğrultusunda planlanır. Yeni başlayan veya ilerleyen güç kaybı, idrar-dışkı kontrolünde değişiklik ya da travma sonrası şiddetli ağrıda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.
Kaynaklar
- NICE. Menopause: identification and management. NG23. 2015; son ana güncelleme 15 Nisan 2026. Kas-eklem belirtileri ve fiziksel aktivite önerileri: 1.2.2 ve 1.2.5. Rehber.
- WHO. Guidelines on physical activity and sedentary behaviour. 2020. Rehber; 2024 resmi bilgilendirme.
- NOGG. Clinical guideline for the prevention and treatment of osteoporosis. 2024. İlaç dışı yaklaşım.
