Ergonomide, işçi ana figürdür. İmalat gibi güvenlik açısından kritik sektörlerde, işi işçinin yeteneklerine uyumlandırmak en iyi uygulamadır. Ergonominin amacı, işle ilgili kas-iskelet sistemi bozukluklarını (İBKİSB) önlemektir ve doğru/etkin bir şekilde yapıldığında, tüm işyeri zinciri fayda sağlar. Ergonomi göz ardı edildiğinde veya yalnızca imalat endüstrisindeki refah önlemleri için düşünüldüğünde, genel sistem performansı zarar görür.
Ergonomik Risk Etkenleri
İmalat endüstrisinde artan robotik donanım sayısına rağmen, fiziksel talep nedeniyle işçiler için ergonomik risk etkenleri hâlâ yüksektir.
Elle malzeme taşıma, genellikle işçilerin yaralanma olasılığını artırabilecek aşağıdaki risk etkenlerini içerir. OSHA (Occupational Safety and Health Administration, ABD) bu risk etmenlerini şu şekilde tanımlar:
- Ağır yükleri kaldırmak
- Hacimli yükleri veya vücuttan uzaktaki yükleri taşımak
- Sık kaldırma
- Yerden eşyaları alırken veya bir çöp kutusuna uzanırken olduğu gibi belden eğilmej
- Gövdeyi döndürmek
- Nesneleri uzun süre tutmak veya taşımak gibi statik yükleme
- İtme veya çekme
Taşınan nesne ile ilgili risk etkenleri şunlardır: Yük, boyut, yükün dağılımı ve stabilitesi.
Görevle ilgili riskler şunlardır: Sıklık/süre/hız, taşınan mesafe, işyeri geometrisi, görevin karmaşıklığı sorunu.
İmalat Ergonomisinde En İyi Ergonomik Uygulamalar
Malzemelerin kaldırılması ve taşınması, üretim ortamlarında çok önemlidir ve işçilere destek, eğitim ve ergonomik müdahalelerin uygulanması, işçilerin bu görevleri mümkün olduğunca güvenli bir şekilde gerçekleştirmelerini sağlayacaktır.
Malzemelerin Kaldırılması ve Taşınması
Kötü teknikle kaldırma, çalışma görevlerini yerine getirirken gövdenin öne belden eğilmesi veya döndürülmesi olarak tanımlanabilir. Bu pozisyonlarda, kaslar uygun olmayan bu pozisyonlarda ya etkin kasılamaz ya da aşırı gergin hâle gelir. Sonuç olarak, omurga kendisini saran, stabilize eden ve koruyan kaslar tarafından yeterince korunamaz ve potansiyel olarak dengesiz hale gelir, bu da yaralanmaya yol açan kas yorgunluğuna neden olabilir.
- Kaldırma yardımcıları: Kaldırma yardımcılarının kullanılması, kaldırma sırasındaki uygunsuz duruşları azaltarak, malzemelerin kaldırma, döndürme ve yerleştirmenin daha ergonomik koşullarda yapılmasına olanak sağlar.
- Kaldırma destek cihazları: Malzemeleri kaldırmak için kullanılan mekanik kaldırma cihazları çalışanın vücudundaki aşırı yüklenmeleri azaltılır.
- Taşıma cihazları: Malzemeleri kaldırmak, taşımak, itmek veya sürüklemek yerine, malzemeleri manuel olarak taşıma ihtiyacını ortadan kaldırmak ve malzeme üzerindeki kuvvet etkisini azaltmak için mümkünse arabalar, konveyörler, forkliftler ve otomatik yönlendirmeli araçlar gibi taşıma cihazları kullanılmalıdır.
Garip ve Statik Duruşlar
Vücut, uzun bir süre boyunca statik veya garip bir pozisyonda kaldığında, kasların nötral/normal bir yere dönmesine izin vermediğinde, konfor ve performans bozulur. Statik duruşlar, dinamik duruşlara kıyasla kas ve tendonlar üzerindeki yükü arttırır. Bu statik pozisyonlar, kaslara giden kan akışını azaltabilir, vücudun doğal yenileme ve onarım sürecine girmesini önleyebilir.
Vücudun fiziksel strese girmesini veya yaralanmayla sonuçlanan doku hasarını önlemek için uygulanabilecek birkaç uygulama vardır:
- Aşırı uzanmayı önlemek için yüksekliği ayarlanabilir platformlar ve uzatma direkleri gibi mekanik yardımcıların kullanılması.
- Çalışma yüzeylerinin yüksekliğinin uygun olup olmadığını kontrol etmek, eğilme veya uzanma zorunluluğunu ortadan kaldırmak için yüksekliği ayarlanabilir stantlar sağlamak. Oturma/ayakta kullanılacak tabure bulundurmak.
- Diz ve dirsek pedleri ve yastıklama gibi destekleyici donanımlar bulundurmak.
- İş uygulamaları, sık kullanılan tüm araçlara kolayca erişilebildiğinden emin olarak incelenmelidir.
- İş istasyonu tasarımı iş süreçlerini barındırmalıdır.
Manuel Malzeme Taşıma Eğitimi
Bir işçinin hareketlerine ve vücuduna ilişkin farkındalığını artırmayı içeren uygun manuel malzeme taşıma eğitiminin sağlanması çok önemlidir. Çalışan, güvenli olmayan bir bölgeye girdiğinde kendi kendini ayarlayarak potansiyel yaralanmalardan kaçınma olanağı sağlar.
İşi işçiye uyumlandırmak, çevresel sınırlamalar veya uygun teknoloji/ donanım eksikliği nedeniyle her zaman mümkün olmayabilir. Çalışan görevi anlar, uygular ama çoğu zaman olası risklerin farkında olmayabilir. Çalışanları öğrenme araçları, kendi beden ve hareketlerinden sorumlu hissetme kapasitesiyle donatmak, tasarlanan görevdeki sınırlamalar ile kas-iskelet sistemi güvenliği arasındaki boşluğu kapatmaya yardımcı olabilir.
OSHA’ya Göre Ergonomik Tehlikeleri Kontrol Etmek İçin İpuçları
OSHA, ergonomik tehlikelerin kontrol altına alınmasını ve bu süreçlerin sürdürülebilir olmasını önemle vurgulamaktadır:
Risk etkenlerini ortadan kaldırmak için mühendislik kontrollerini kullanarak tehlikeyi ortadan kaldırın: İş istasyonlarının yeniden tasarlanması, ayarlanabilir masalar, arabalar ve mekanik vinçler sağlanması, ellerin garip konumlanmasını azaltan uygun araçlar ve donanımların depolanmasını değiştirme yer alır.
İş politikalarını ve izlekleri geliştirmek: İdari kontrollerin ve gözlemlerin sürekli yapılması: İş rotasyonları, personel alımını artırma, mola sıklığı, güvenli kaldırma tekniklerini teşvik etme ve iyi eğitim sağlama, iyi temizlik uygulamalarını takip etme, (örneğin kayma veya takılma tehlikesi tanımlaması) sayılabilir.
Kişisel koruyucu donanımı sağlayın: Yeniden tasarım veya izlekler yoluyla risk etkenleri ortadan kaldırılamıyorsa, dizlikler, pedler ve eldivenler gibi ekipmanların sağlanması yaralanmayı önlemeye yardımcı olabilir.
Kapsamlı bir ergonomi programı oluşturun: İyi bir programın unsurları şunları içermelidir:
- Yönetim taahhüdü
- İşçi katılımı
- Ergonomi ekibi veya komitesi gibi bir organizasyon yapısı
- İşçilerin ve denetçilerin eğitimi ve eğitimi
- Risk etkenlerini belirlemek için iş değerlendirmesi
- Tehlike önleme ve risk etkenlerinin belirlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması
- Ergonomik yaralanmaların erken tespiti ve tedavisi, yaralanan vakaların tıbbi yönetimi süreçlerinin belirlenmesi
- İşçiler ve denetçiler için ergonomik sorunları, bulguları ve yaralanmaları bildirebilecekleri bir sistem oluşturulması
- Ergonomi programının sürekliliği
Etkili Ergonominin Faydaları
Bir görevin tasarım planına hem ergonomik müdahaleleri ve en iyi uygulamaları yerleştirmek hem de iyi güvenlik yönetim süreçlerini kullanmak yaralanma riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Bunun sadece çalışan üzerinde olumlu bir etkisi olmakla kalmaz, aynı zamanda bir bütün olarak kuruluşa da büyük fayda sağlar. Kısaca faydaları şunlardır:
- Maliyetlerin azaltılması
- İş uygulamalarına daha yüksek çalışan katılımı
- İyileştirilmiş işçilik kalitesi
- Artan verimlilik
- Daha iyi güvenlik kültürü
- Genel iş finansal ve operasyonel iyileştirme
İş yerinde ergonomik yaralanma riskini azaltan yapay zeka destekli giyilebilir gibi modern çözümlerden ergonomik süreçlerin sürdürülebilirliğini sağlayan organizasyon yapısının kurulumuna kadar tüm seçenekler sürdürülebilir sağlıklı çalışma ortamının çerçevesini belirler.
Güvenlik davranışlarının iyileştirilmesi ve geliştirilmesi sürdürülebilir sağlıklı çalışma ortamının oluşturulmasının temel ilkesi olmalıdır.
İmalat endüstrisinde iyi ergonominin değeri, sadece çalışanların güvenliği için değil, aynı zamanda tam bir finansal ve operasyonel başarı için kazançlı bir organizasyon yürütmenin anahtarıdır.
